โดยคุณ ปราโมทย์ วัน พุธ ที่ 14 มิถุนายน 2543 15:59:03

ท่านกี หรือท่าน ก.เขาสวนหลวง เป็นนักดูจิตขนานแท้
วิธีดูจิตของท่าน ไม่ต่างจากที่พวกเราฝึกกันอยู่
เพียงแต่ท่านเอาจริงเอาจังในการปฏิบัติ
มากกว่าพวกเราซึ่งอินทรีย์ยังอ่อน
วันนี้ภรรยาของผมพิมพ์ธรรมของท่าน
ซึ่งแสดงเมื่อเช้าวันที่ 10 สิงหาคม 2519
มาให้พวกเราได้อ่านกันเพื่อความรอบรู้ยิ่งขึ้น

****************************************

วันนี้เป็นวันที่ครบกำหนดหนึ่งเดือนของการเข้าพรรษามา
การประพฤติปฏิบัติที่ได้ทำมาตลอดเดือนหนึ่งนี้ ก็นับว่าเป็นประโยชน์
คือว่า ทุกคนก็มีสติเป็นเครื่องควบคุมจิตใจเป็นส่วนมาก
แต่ว่า ก็ต้องทำให้ยิ่งขึ้นต่อไปอีก
แล้วการปฏิบัตินี้จะได้เป็นการปฏิบัติที่ดับทุกข์ดับกิเลสให้ได้ผลดียิ่งขึ้น
ต้องตั้งอกตั้งใจในการที่จะประพฤติให้มีศีล
ทางกาย ทางวาจา และทางจิตใจให้บริสุทธิ์ให้ครบถ้วนให้ได้
แล้วก็ต้องเจริญกรรมฐานหรือวิปัสสนาภาวนา
ประกอบให้ครบว่าการเข้าอยู่ในอุโบสถนี้จะต้องทำให้บริสุทธิ์ให้ดี
เพราะว่าเรื่องศีลนอกเรากำหนดละตามในองค์ศีล 8 นั่นแล้ว
ทีนี้เรื่องอินทรียสังวร ศีลนี้เป็นศีลใน หรือว่าเป็นศีลใจก็ได้
ต้องสำรวมใจให้มากเป็นพิเศษ
สำรวมตา สำรวมหู สำรวมลิ้น สำรวมกาย

ในองค์ศีล 8 ตั้งแต่ วิกาลโภชนา นัจจคีตะ
นี่ก็เป็นเรื่องของอินทรียสังวรศีลตามธรรมดา
เป็นการสำรวมในขั้นนอก
แม้การสำรวมข้างนอกจะครบถ้วนตามในศีล 8 แล้วก็ตาม
แต่ว่ายังไม่เพียงพอ เพราะว่าต้องมีสำรวมใจให้มีสติอยู่ทุกอิริยาบถ
แล้วก็ตาเห็นรูป หูฟังเสียง นี่ต้องสำรวมเป็นพิเศษ
ก็คือว่า ตาเห็นรูป ไม่ได้ไปดูระบำเต้นรำอะไรหรอก
แต่เมื่อตาเห็นรูปธรรมดานี้ต้องสำรวมว่า
เห็นรูปที่ดีก็อย่าไปยินดี เห็นรูปที่ชั่วก็อย่าไปยินร้าย
คือว่า ต้องละความชอบไม่ชอบ
ทั้งเสียง ทั้งกลิ่น รส สัมผัสกาย และธรรมารมณ์
จิตต้องสงบเป็นกลางวางเฉย ในขณะที่กระทบผัสสะ
แล้วการสังวรนี้ก็ต้องมีสติสังวรที่จิต
พอว่ามีสติเข้าสังวรที่จิตเท่านั้น
ทางทวาร ทางตา ทางหูนี่ต้องสังวรหมด
คือว่า สังวรตัวประธานตัวเดียว แล้วพวกทวารทั้งหมดก็ถูกสังวรไปด้วยกัน
มีสติในการมอง การฟัง การได้กลิ่น การรู้รส การสัมผัสผิวกาย
และการรับธรรมารมณ์ คือ อารมณ์ที่ไปคิด ไปปรุงขึ้นมาทางจิตใจนั่น
ต้องสังวรระวังด้วย ต้องพิจารณาปล่อยวางด้วย

อินทรียสังวรศีลนี้เป็นศีลใน
แล้วศีลแปด สามองค์ข้างท้ายเป็นศีลนอก
ศีลนอกนี้ก็บริสุทธิ์ตามส่วน
แต่ว่าศีลในใจ คือว่า ไม่ไปยินดียินร้ายต่อทวารทั้งห้า
แล้วก็มารวมเป็นศีลกลาง
ตาเห็นรูปใจก็เป็นกลาง หูฟังเสียงใจก็เป็นกลาง
จมูกได้กลิ่นใจก็เป็นกลาง ลิ้นรู้รสใจก็เป็นกลาง
สัมผัสผิวกายใจก็เป็นกลาง
แล้วก็รับอารมณ์ใจก็เป็นกลางวางเฉยให้ครบถ้วนได้

ความเห็นที่ 1 โดยคุณ ปราโมทย์ วัน พุธ ที่ 14 มิถุนายน 2543 16:00:53
อินทรียสังวรศีลนี่เป็นศีลละเอียด
ต้องมีสติควบคุมจิตอยู่ทุกขณะไป
ทีนี้จะทำให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ก็ต้องควบคุมอยู่ทุกอิริยาบถ
การเปลี่ยนอิริยาบถก็ต้องทำให้เชื่องช้า
อย่างว่าจะลุกขึ้นเดินไปจะเอาเร็วๆ จ้ำไปอย่างนี้ไม่ได้
ต้องค่อยๆ เดิน หัดทำให้ดี
เพราะว่าเป็นอิริยาบถของพระอริยเจ้าที่ท่านสมบูรณ์ด้วยสติสัมปชัญญะ
ในการเปลี่ยนอิริยาบถนี้ต้องหัด

ฉะนั้นในวันอุโบสถนี้ขอให้ทดลองฝึกหัดตัวเองกันเป็นพิเศษ
อยู่ในที่ที่ไม่คลุกคลี อยู่คนเดียว ซึ่งจะหัดได้หลายๆ อย่าง
หัดนั่งหัดนอนด้วยการมีสติ หัดเดิน ยืน ในอิริยาบถที่เชื่องช้า
ค่อยๆ ลุก ค่อยๆ ยืน ค่อยๆ เดิน ค่อยๆ เอนกาย
ต้องหัดให้เป็นอิริยาบถของพระจริงๆ
ถ้าไม่อย่างนั้นแล้วก็ทำไปตามความเคยชินซึ่งมีอยู่ด้วยกันทุกคน

และอีกประการหนึ่งคือการหัดอย่างนี้
เราต้องเอาสติคุมจิต รู้จิต จิตรู้จิต แล้วยืนขึ้น
ขณะที่นั่งก็ควบคุมจิตพิจารณาจิต
หลักนี้ใช้ได้รอบข้างทั้งเดิน ทั้งนั่ง และยืนขึ้น
ทีนี้อิริยาบถยืนนี้ ถ้ามันง่วงนอนมากๆ เราก็ยืนทำความสงบก็ได้
ทดลองดูประมาณสักครึ่งชั่วโมงก่อนก็ได้
นั่งสักชั่วโมงหนึ่ง แล้วตอนนี้เปลี่ยนอิริยาบถมาเป็นยืน
ยืนครึ่งชั่วโมงนี้จะต้องทำสมาธิได้แนบแน่น
เพราะว่าการนั่ง บางทีจะเผลอจะวิบวับอะไรไป
แต่การยืนนี้ต้องคุมสติเต็มที่อยู่ตลอดครึ่งชั่วโมงนะ
เสร็จแล้วก็ค่อยๆ ก้าวไป

ก้าวหนึ่ง จิตก็กำหนดรู้จิตเป็นปรกติเป็นกลางก็ได้
หรือว่ารู้จิตพิจารณาจิต ก้าวหนึ่ง

ก้าวที่ สองก็ต้องทำให้ละเอียด
การก้าวไปโดยที่จิตยังไม่กำหนดรู้จิตนี้ยังใช้ไม่ได้
ต้องกำหนดรู้จิต ก้าวไปทีละก้าว

แต่ถ้าหลับตาได้ก็จะดี เพราะว่าการฝึกสมาธิหรืออินทรียสังวร
ในขณะที่ยืน นั่ง เดิน จะทำในสามอิริยาบถนี้ให้ได้ก่อน
คือว่ามีสติควบคุมจิต รู้จิตอยู่เป็นประจำ
แล้วก็ฝึกการยืนตลอดครึ่งชั่วโมง
หรือว่าจะเดินครึ่งชั่วโมงหรือชั่วโมงหนึ่งก็สุดแท้แต่จะสะดวก

ต้องเดินให้ได้อย่างนี้
ทำจังหวะว่าก้าวไปก้าวหนึ่งต้องหยุด กำหนดรู้จิตในจิต พิจารณาจิต
ค่อยๆ ก้าวไปอีกก้าวหนึ่ง แล้วก็กำหนดรู้จิตในจิต
แล้วก็ก้าวไปอีก ควบกับลมหายใจบ้างก็ได้

ต้องหัดในอิริยาบถที่ช้า กำหนดจิตทุกลมหายใจเข้าออกให้ได้
ถ้าว่าหัดไปนานๆ เข้าแล้ว อิริยาบถทั้งสี่นี้จะมีสติสัมปชัญญะได้
แต่ว่าต้องหัดอยู่คนเดียว
แล้วก็ตาหูนี้ต้องฝึกสำรวมหมด
เพราะว่าอินทรียสังวรต้องทำอย่างนี้ไปก่อน
การทำขั้นละเอียดจะไปหยิบไปฉวยอะไรต้องกำหนดรู้จิต แล้วจึงไปหยิบ
นี่จะได้ความพิจารณาจิตอยู่ตลอดเวลา

ทีนี้ถ้าว่าเป็นการฝึกได้ในสามอิริยาบถทดลองดู
แล้วทีนี้เวลานอน การที่จะเอนกายลงไปก็ต้องกำหนดรู้จิต พิจารณาจิต
กำหนดรอบรู้จิต ค่อยๆ เอนกายลงไป
แล้วป้องกันไม่ให้เอาความสบายในการนอนเกิดขึ้น
เพราะการนอนเป็นการพักเฉยๆ
คือว่า ตามธรรมดาปรกติแล้วมันชอบนอนลงไปแล้วมันสบายอะไรเหล่านี้
นอนแบบนี้ไม่ได้ ต้องกำหนดรู้จิตประกอบกับการที่จะเอนกายลงไปนอน
โดยที่ไม่ให้เผลอในขณะที่เอนกายลงไป
ถ้าเผลอก็ลุกขึ้นมาแล้วกำหนดใหม่ว่าจะเอนกายอย่างไร
จึงจะนอนด้วยการมีสติพร้อมกับการเอนกายลง

ข้อนี้ต้องทดลองหัดกันดูให้ดีๆ
ถ้าว่าเอนกายแล้ววางมือวางเท้าให้พอดี
ว่ามือเท้านี้เอาไว้ให้ได้ระเบียบ ไม่กางมือ กางเท้า
การนอนอย่างนั้นไม่ใช่การนอนด้วยการมีสติ
เพราะการนอนมีสติ มือ เท้า จะถูกสำรวมหมด อยู่ในระดับที่วางเอาไว้ให้พอดีๆ
ท่านถึงได้เปรียบเหมือนกับการนอนของพระยาราชสีห์
เรียกว่า สีหไสยาสน์ตามแบบพระ
การนอนอย่างพระยาราชสีห์ คือ ถ้านอนวางมือวางเท้าและวางหางเอาไว้อย่างไร
พอตื่นขึ้นมาก็ตรวจอวัยวะของตัว
ถ้ามือวางพลาดไปจากที่เดิม หางไม่อยู่ที่เดิมแล้ว
พระยาราชสีห์จะต้องนอนใหม่ยังไม่ลุกไปหาอาหาร
นอนใหม่ ทำท่าให้ดีใหม่ แล้วจึงจะลุกไปทำกิจการงานได้

นี่ถ้าจะถืออินทรียสังวรให้ประณีต
เป็นการอบรมตามแบบของพระอริยเจ้าแล้วจะมีอานิสงฆ์ใหญ่
ควรฝึกเสียในวันอุโบสถนี้
สำหรับผู้ที่มาจากบ้านเรือนก็ควรฝึกทีเดียว
แล้วสำหรับคนอยู่วัด ก็ฝึกได้เพราะอยู่ประจำ นอกจากจะขี้เกียจเท่านั้นเอง
ถ้าว่าขยันฝึกอบรมภาวนามีสติสัมปชัญญะให้ทั่วถึง
ฝึกเป็นพิเศษแล้วจึงจะรู้ว่าอิริยาบถของพระนั้นเรียบร้อยไปเสียทั้งนั้นเลย
ตาก็เรียบร้อย หูก็ไม่เอาเรื่องอะไรมาฟัง
แล้วทุกอย่างหมดทั้งเนื้อทั้งตัวนี้ตามที่ในทำวัตรเย็นบอกว่า
มีกายและจิตเป็นที่อาศัยอยู่แห่งธรรมมีศีลเป็นต้น อันบวร

ต้องรู้เสียว่าการทำอิริยาบถทั้งหลายของพระ
ยืน เดิน นั่ง นอน ที่ประกอบไปด้วยการมีสตินี้
จิตใจไม่วอกแวกไม่วุ่นวายอะไรเลย

ความเห็นที่ 2 โดยคุณ ปราโมทย์ วัน พุธ ที่ 14 มิถุนายน 2543 16:02:08
ทีนี้การฝึกของเราคงจะยากสักหน่อยเพราะว่ามันเป็นความชิน
เคยนึกจะลุกก็ลุกไป นึกจะเดิน ก็เดินไป ไม่ได้ระเบียบ
ถึงจะมีสติอยู่บ้าง ก็ไม่ละเอียดเหมือนพระ
เราต้องฝึกในขั้นละเอียด ไปหยิบไปฉวยอะไรต้องมีการกำหนดรู้จิตอยู่
ใช้ได้หมดในการหยิบอะไร วางอะไร
หรือว่าอาบน้ำ บริโภคอาหารนุ่งห่มอะไรเหล่านี้
ในอิริยาบถของพระท่าน ต้องรู้ทุกอิริยาบถ
แม้กระทั่งว่าจะนุ่งห่มจีวรก็ต้องพิจารณาก่อน ในปฏิสังขาโยก็บอกไว้แล้ว
ทีนี้เราจะต้องเดินตามรอยของพระ เราก็ต้องหัด
การหัดเป็นกุศลอย่างสูงทีเดียว ไม่หัดทำแล้วไม่รู้เรื่องหรอก

แล้วก็การหัดนี้ ต้องปลูกฉันทะ
คือความพอใจในการที่จะทดลองปฏิบัติตามรอยของพระอริยเจ้า
แล้วก็ต้องเพียรรู้จิต ประคับประคองจิตด้วยสติปัญญา
ก็คอยระมัดระวังเอาไว้ ไม่ให้มีการเผลอเพลินไป
ควบคุมกาย วาจา จิตใจ
ควบคุมสัมผัส ทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางกาย ทางใจ หมดทุกประตู
ปิดช่องรั่วที่กิเลสจะเข้ามา มันจะได้เข้ามายาก
เพราะมีนายประตูปิดไว้ คือ สติกับปัญญาที่เป็นนายประตูเป็นยามเฝ้าประตู
ข้างนอกก็งดเว้น เวรมณี
แล้วมีศีลทั้งข้างนอกและข้างใน แล้วก็มีศีลกลางอีก
การฝึกอย่างนี้เป็นการฝึกได้ ทดลองดู
ถ้าใครฝึกได้ละเอียดก็ขอร้องว่า
ให้มีการบันทึกเอามาอ่านในวันบอกบริสุทธิ์เป็นการกุศล
สำหรับตัวเองก็จะได้เกิดสติปัญญา
เมื่อทำได้เป็นตัวอย่างที่ดีแล้วก็จะให้ผู้อื่นทดลองทำบ้าง

การทำอย่างนี้มันจะต้องรู้ของตัวเองได้คือว่า
จิตจะต้องอยู่กับสติปัญญาตลอดทีเดียว
ไม่ไปปรุงไปคิดเอาอะไร เพราะว่ามันสำรวมหมดแล้ว
ที่จะงดเว้นอะไรตามที่สมาทานไปนี้
ก็ตั้งจิตงดเว้นหมดครบถ้วนทั้งแปดองค์แล้ว
ทีนี้ก็มาหัดสำรวมให้เรียบร้อยให้ได้ เพราะว่ามันน่าทำจริงๆ
ถ้าว่าทำได้แล้วก็จะรู้ว่ามีอานิสงฆ์ใหญ่อย่างไร
ในการที่จะพ้นจากทุกข์โทษของกิเลส

เราทำได้ไม่เหลือวิสัย
แต่ว่าต้องเพียรเท่านั้น อย่าไปขี้เกียจก็แล้วกัน
ขยันหมั่นเพียรเถอะ ทำได้ทุกคน คนเฒ่า คนสาวก็ทำได้
แต่ว่าต้องทำให้ดี ทำให้ติดต่อ อย่าไปเอาแต่ความเร็วๆ ตามที่ตัณหาเร่ง
ต้องเอาสติกับปัญญามาคุมเอาไว้ คอยละตัณหาไว้
มันจะอยากให้ทำอะไรตามความต้องการก็หยุด
จะต้องทำตามอย่างพระอริยเจ้า
การทำตามประสาคนนี้มันลุกลี้ลุกลน แล้วก็เที่ยววิ่งไป
เอาอะไร ต่ออะไรเพลิดเพลินไป ต้องหยุด
แล้วฝึกไปทุกวันๆ ทุกเวลา

ความเห็นที่ 3 โดยคุณ ปราโมทย์ วัน พุธ ที่ 14 มิถุนายน 2543 16:03:52
หลับแล้วก็แล้วไป ตื่นขึ้นมาก็รู้ทีเดียว
เป็นกิจที่ต้องทำ ไม่ทำไม่ได้เพราะยังไม่จบกิจเป็นพระอรหันต์
กิจที่จะทำนี้เป็นกิจที่จะต้องละกิเลส รู้ทุกข์โทษของกิเลส
แล้วก็ต้องปฏิบัติด้วยความไม่ประมาท
ถึงจะดับทุกข์ดับกิเลสของตัวเองให้ก้าวหน้าทุกวันทุกเวลาได้

ทีนี้การประพฤติปฏิบัติอย่างนี้ที่ได้บอกให้ทุกคนทราบแล้วนะ
ก็ขอให้พยายามทำจริง ทำให้เห็นผลให้ได้
จะเป็นการฝึกให้มีสติสัมปชัญญะที่ละเอียดยิ่งขึ้นก็ได้
แล้วจิตนี่จะได้สงบ ไม่เดือดเนื้อร้อนใจเพราะผัสสะที่กระทบข้างใน
จะเป็นความจำ ความคิดอะไร แส่ส่ายไปไหนต้องหยุด
เพราะว่าพอจับรู้จิตในจิต พิจารณาจิตในจิตเท่านั้น
ทั้งข้างนอกข้างในเรื่องผัสสะต้องหยุดหมด
เว้นแต่ว่าจะมีการเผลอออกไปบ้างในระยะสั้นๆ
อย่าให้เผลอเพลินไปในระยะยาวก็แล้วกัน
ให้เป็นแต่เพียงสั้นๆ แวบออกไปแล้วกลับมารู้จิตใหม่
แวบออกไปทางหูหรือทางอะไรก็กลับมารู้จิตใหม่ ซ้ำๆ เอาไว้

แล้วก็ฝึกดูว่าวันหนึ่งคืนหนึ่ง เราจะพักผ่อนนอนหลับสักกี่ชั่วโมง
แล้วการตื่นอยู่ด้วยการมีสติควบคุมจิตอยู่ทุกอิริยาบถที่ ยืน เดิน นั่ง นอน
มันจะได้เป็นการปิดประตูทั้งข้างนอกข้างใน
เพราะกิเลสมันเกิดที่ประตู ตา หูที่ไม่ได้มีสติเป็นเครื่องรู้อยู่
ทีนี้มันถูกปิดหมดเลย
พอสำรวมใจแล้ว ตาก็ถูกปิด ไม่ไปเที่ยวมองหาเรื่องเพ่งเล็งดีชั่วอะไร
ทดลองทำให้ได้ผลประโยชน์แล้วจะรู้ว่า
วันหนึ่งคืนหนึ่งสำหรับคนอยู่วัดก็จะทำได้ติดต่อวันนี้ พรุ่งนี้ มะรืนนี้
วันหนึ่ง สองสามอะไรเรื่อยไปทีเดียว

ถ้าทำได้ในเรื่องนี้ คือเรื่องการเข้าพรรษาหรือเข้าอยู่สงบสามเดือน
เดือนแรกก็เป็นเดือนทดลอง นิดๆ หน่อยๆ
ต่อมาเดือนที่สองนี้เอาให้เต็มที่
แล้วเดือนที่ 3 บางทีอาจจะบรรลุมรรค ผล ขั้นใดขั้นหนึ่งก็ได้

เหมือนกับสมัยหนึ่ง
พระพุทธเจ้าได้ประกาศให้พระเถระอบรมภิกษุนวกะที่บวชใหม่
แล้วก็แยกกันไปหมู่ละสิบองค์บ้าง ยี่สิบองค์บ้าง สามสิบองค์บ้าง
แล้วพระพุทธองค์ก็ให้สัญญาว่าออกพรรษาแล้ว
จะไปคอยอยู่ที่จังหวัดใดจังหวัดหนึ่ง
ทีนี้พระภิกษุบวชใหม่เมื่อถูกพระเถระเจ้าทั้งหลายเอาใจใส่
อบรมตลอดเวลาทั้งกลางวันกลางคืนตลอดพรรษาแล้ว
พอออกพรรษาพระภิกษุบวชใหม่ก็บรรลุธรรมในขั้นต้น
เป็นพระสุปฏิปันโน พระโสดาบัน ขั้นสูงก็เป็นพระอรหันต์
ทีนี้พอออกพรรษาแล้วก็ไปประชุมตามที่พระพุทธเจ้านัดเอาไว้ให้ไปพบ
เมื่อไปพบพร้อมกันพระภิกษุนวกะบรรลุมรรคผลหมดเลย
ก็ไปนั่งแวดล้อมพระพุทธองค์
ทีนี้พระพุทธองค์พระภิกษุที่บวชใหม่ ถ้าจะเปรียบก็คล้ายๆ กับว่าดอกบัว
ได้บานสะพรั่งไปหมดไม่ว่าจำนวนเท่าไรๆ
เป็นอันว่าจิตใจบานสะพรั่งพ้นจากอำนาจของกิเลสไปตามสมควรแล้ว
แล้วพระพุทธองค์ก็ได้ทรงเปล่งพระวาจาว่า
ภิกษุทั้งหลายเหล่านี้ไม่เหลวไหลเลย

ทีนี้เราก็ต้องพยายามตามรอยพระอริยเจ้าให้ได้
พยายามอบรมกันให้ดีในพรรษานี้
และเดือนที่สองนี้ต้องทำให้ประณีตยิ่งขึ้นทีเดียว
แล้วข้อปฏิบัติจึงจะเจริญก้าวหน้าไป
ถ้าว่าเราทำโลเลๆ อย่างนี้ มันยังเป็นการไม่บริสุทธิ์
เพราะฉะนั้นต้องทำให้จริงให้รู้ให้เห็นจิตใจจริงๆ
แล้วจะรู้สึกตัวเองว่า
ได้เปลี่ยนเอาความเหลวไหลโลเลอะไรตามกิเลสตัณหาออกไป
อดทนต่อสู้ปิดประตูดูข้างใน

เหมือนกับพระภิกษุ สามรูป จำพรรษาอยู่
พอออกพรรษาแล้วท่านก็มาถามกันว่า
เธอทำอย่างไรตลอดสามเดือน

องค์ที่หนึ่งก็บอกว่า
กระผมควบคุมจิตใจไม่ให้ออกไปนอกเขตวัดเลยตลอดสามเดือน
องค์ที่สองบอกว่า
ผมก็ควบคุมจิตไม่ให้ออกนอกกุฏิเลยตลอดสามเดือน
แล้วองค์ที่สามก็บอกว่า
ผมก็ ควบคุมจิตไม่ให้ออกนอกขันธ์ห้าเลย
เสียงพระคุณเจ้าสององค์แรกสาธุองค์ที่สาม
ที่ว่าไม่ให้จิตออกนอกขันธ์ห้าเลย

ความเห็นที่ 4 โดยคุณ ปราโมทย์ วัน พุธ ที่ 14 มิถุนายน 2543 16:05:23
ข้อนี้เราจะต้องทำกันให้ได้
เพราะว่าการพิจารณาจิตในจิตอยู่เป็นประจำนี้
มันอยู่ข้างในแล้ว ไม่ออกนอกขันธ์ห้า
แล้วพร้อมกันนั้นก็ได้พิจารณาขันธ์ห้า
โดยความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาด้วย
มีผัสสะอะไรก็พิจารณาให้เห็นเป็นความว่างจากตัวตน
ว่างจากตัวตนไม่ไปยึดถือไปหมายดี ชั่วอะไร
พยายามพิจารณาปล่อยวางไป
ถ้าผัสสะมันว่าง ไม่เข้าไปหมายดีหมายชั่วแล้ว
จิตก็ว่าง ไม่มีอะไรเข้ามาให้ยึดถือ

เราต้องให้ได้รับผลประโยชน์ในทางจิตทั้งนั้น
เพราะว่ามันเป็นทางทางเดียวที่จะออกไปจากทุกข์โทษสารพัดอย่าง
ต้องควบคุมอย่างนี้ ปฏิบัติอย่างนี้ แล้วจึงจะละได้
และจะรู้ได้ด้วยตนเองว่าการปฏิบัติที่ถูกต้อง
ตามธรรมวินัยของพระศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้านี้มีคุณประโยชน์อย่างยิ่ง
ขณะนี้ยังทำได้ให้รีบทำ
สิ่งที่ยังไม่ถึง ก็จะได้ถึง สิ่งที่ยังไม่รู้แจ้ง ก็จะได้รู้แจ้ง
ทำให้สม่ำเสมอให้ตลอดไป

การเกิดมามันไม่ได้ประสงค์อะไรแล้ว
จะประพฤติให้บริสุทธิ์ครบถ้วน
แล้วมรรค ผล นิพพานจะมีขึ้นเอง
ถ้าไม่ทำแล้วไม่พบนิพพาน
เหมือนอย่างกับเรานอนเสียขี้เกียจก็ไม่รู้อะไร
ทีนี้การตื่นจะต้องอดทนต่อสู้กับนิวรณ์
ความง่วงฟุ้งซ่าน ความไม่พอใจ พอใจอะไร
ก็ยังดีกว่านอนมากเกินไป

การนอนเป็นการพักผ่อน
แต่ว่าการตื่นอยู่เช่นการถือเนสัชชิกคืองดการนอนตลอดคืนยังรุ่ง
ไม่ได้ทำมานานแล้วเพราะว่าบางคนร่างกายไม่สู้สมประกอบ
ก็เพียงแต่ทดลองอะไรในระยะที่พอจะทำได้
มีการพักผ่อนบ้างตามสมควร แต่ถ้ามีกำลังแล้วก็ควรจะทำ
เพราะเนสัชชิกนี้เป็นการเฝ้าคนไข้
คือว่า อวิชชา กิเลส ตัณหา ที่มีอยู่ด้วยกันทุกคน
แต่ถ้าไม่ได้ทดลอง ไม่ได้ฝึกหัดทำแล้ว
ก็นอนเป็นตายไป จะเอาสบายในการนอน
นอนเท่าไรไม่พอ จะกิน จะนอนมากๆ
แล้วอย่างนี้ก็เป็นหมูไม่รู้อะไรหรอก

พระท่านไม่ได้เอาแต่การกินการนอนมาบำรุงบำเรอตัว
เพราะว่ามันอยู่ในความไม่เที่ยง อยู่ในความเป็นทุกข์
จะต้องพิจารณาให้เห็นว่า รูปนามขันธ์ห้านี้
ไม่ใช่เป็นตัวเรา ไม่ใช่ของของเรา ไม่มีแก่นสาร
ต้องย้ำแล้วย้ำอีกให้มากๆ
ว่าทุกข์โทษของกิเลสตัณหาอุปาทานทุกชนิดจะต้องค้นคว้าให้รอบรู้
เราจะต้องทำให้เป็นพิเศษในพรรษานี้
ถ้าทำได้พร้อมเพรียงกันจะเป็นการดีที่สุด

ทีนี้สำหรับการจะปรารภความเพียรในวันธรรมดาก็เอาครึ่งคืนก็ได้ ผ่อนลงมา
เพราะว่าจะได้มีการพักกายสำหรับคนที่ร่างกายไม่ปรกติ
แต่ถ้าจะทำรวมหมู่กัน จะต้องพยายามให้เต็มความสามารถ
เพราะก็ว่าอยู่แล้วว่า "ยะถาสติ ยะถาพลัง มนสิกโรมะ"
บอกอยู่กับตัวเองทุกวันๆ แล้ว ก็ต้องทำให้เต็มสติกำลัง
คำพูดของตัวเอง จะได้เกิดประโยชน์จริงๆ
ไม่ใช่พูดว่าไปตามตัวหนังสือ ตามบทพยัญชนะ
แต่ต้องเอามาประพฤติปฏิบัติในการกำหนดให้รู้อุปาทานขันธ์ทั้งห้า

นี่ก็บอกอยู่แล้วว่าเพื่อให้สาวกกำหนดรอบรู้อุปาทานขันธ์เหล่านี้เอง
แต่ว่าในฐานะที่เราเป็นลูกศิษย์พระพุทธเจ้า กำหนดกันหรือเปล่า
ว่าอุปาทานขันธ์ห้าเป็นอย่างไร
ถ้ารู้แล้ว ก็ต้องรู้เรื่องของความเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา

ความเห็นที่ 5 โดยคุณ ปราโมทย์ วัน พุธ ที่ 14 มิถุนายน 2543 16:08:14
ทีนี้ก็ต้องกำหนดอยู่ในเรื่องความเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา
อย่างนี้ก็เรียกว่าได้ทำการกำหนดพิจารณา
โดยความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา
นี้เป็นพหุลานุสาสนี คือ พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนมากในเรื่องไตรลักษณ์
เพราะว่ามันเป็นการที่จะอ่านเอาภายในตัวเองได้
โดยไม่เกี่ยวกับข้อความอะไรมากมาย นี่มันง่าย
การฝึกให้ดูจิตพิจารณาจิตให้ปล่อยวางอะไร
หรือเห็นความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ ไม่ใช่ตัวตนนี้ก็ทำอยู่แล้ว

ทีนี้ทำให้มันละเอียดเข้า ให้มันรู้จริงๆ ขึ้นมา
แล้วข้อปฏิบัติจะได้มีการเจริญก้าวหน้าไป
พวกกิเลสตัณหา อุปาทาน จะได้หมดกำลังไปทุกที
ขอให้ผู้ปฏิบัติจงพยายามอบรมข้อปฏิบัติให้เกิดความรู้ของตัวเองจริงๆ
ในการที่จะฝึกจิตภาวนา
และในการที่จะต้องใช้ความรอบรู้อะไรเป็นพิเศษ

ความรู้พิเศษที่เราอบรมมานี้จะต้องมีแน่นอน
เพราะว่าในระยะเจ็ดวันเอาตั้งแต่วันนี้ไป ฝึกๆ ไปอย่างนี้
พอครบเจ็ดวันก็มาสอบกันเสียทีหนึ่ง
ทีนี้จะต้องสอบให้ถี่หน่อย
ข้อปฏิบัติที่จะรวบรัดเอามาประพฤติปฏิบัติประจำวัน
จะต้องให้เข้มงวดในศีล สมาธิ และปัญญา
แล้วก็ต้องชักชวนกันทำ อย่าเถลไถลไป อย่าขี้เกียจ
เพราะมันเป็นความพ้นทุกข์ของเราจริงๆ

สิ่งไหนที่ยากต้องเพียรทำให้ได้
ถ้าเห็นว่ายากแล้วจะไม่ทำมันก็เลยแย่ โง่ดักดานอยู่อย่างนั้น
ต้องเพียร เพียร เพียร เพียร

ถ้าเราพยายามกันจริงๆ พร้อมเพรียง ประพฤติปฏิบัติกันจริงๆ แล้ว
ก็มีกำลังใจ คือว่ากำลังใจของการมีสามัคคีธรรมมันดีเยี่ยม
เพราะว่าบางทีจะไปทำคนเดียวก็ง่วงๆ เหงาๆ มันไม่สนุก
ก็ลองมาทำกันหลายๆ คนดูบ้าง ลองมารวมกันดู
เพราะว่าการร่วมจิตร่วมใจกันกระทำความเพียรนี้
มันเป็นเครื่องส่งเสริมกันอยู่ในตัว
เช่นการนั่งทำความสงบ ถ้าไปนั่งคนเดียว ประเดี๋ยวก็จะนอนเสียแล้ว
ถ้านั่งอยู่ในหมู่แล้วไม่ได้ ต้องให้ครบชั่วโมง
ถ้าไม่ครบชั่วโมงจะไปเลิกก่อนไม่ได้
การกระทำกรรมฐานหมู่มันบังคับดีอย่างนี้

แต่อีกขั้นหนึ่ง พอเราจะนั่งไปอีก
สักครึ่งชั่วโมงหรือชั่วโมงหนึ่งมันต้องมาเลิกเสียแล้ว
บางคนอาจจะชอบไปทำคนเดียวเพราะว่ามันจะอยู่ไปได้นานๆ
การทำกรรมฐานหมู่ดีอยู่ขั้นหนึ่ง
แต่ถ้าไปทำคนเดียวอีกขั้นหนึ่งมันได้ระยะของการฝึกจิตที่ละเอียดกว่า
เราก็เลือกทำให้เหมาะสม มันควรจะหมู่ก็หมู่ ถ้าควรจะเดี่ยวก็เดี่ยว

ต้องพยายามอยู่ทุกอิริยาบถให้ได้ถึงจะรู้ว่าอิริยาบถทั้งหมด
ตามแบบของพระอริยเจ้า เป็นที่สบายกายสบายใจเสียหมด
คือว่าใจนี่เองไม่ถูกกิเลสมารบกวน
ถ้าไปเปิดช่องให้มันเข้ามาแล้ว มันก็วุ่นวายเร่าร้อนไม่สงบ
เราต้องเพียรพยายามละกิเลสตัณหาอะไรที่มีอยู่ในสันดานด้วยกันทั้งนั้น

แต่ว่าถ้าไม่รู้แล้วก็ไม่ได้ละมัน
ที่จะละมันนี้ต้องทดลองตามคำของพระพุทธเจ้า
ที่ให้ เพียรเผากิเลสให้เร่าร้อน ที่ตรงนี้ต้องอดทน
เพราะตัณหามันอยากจะได้แต่ความสุข
เพราะฉะนั้นจะต้องหยุดในขณะที่มันมีอยาก
อยากอะไรก็ตามที่จะทำให้เสียประโยชน์ในด้านจิตใจ
อย่าไปทำตามมัน ต้องหยุด!
เมื่อจะทำแล้ว ก็พิจารณาดูใหม่
ว่าที่ควรทำก็ทำ ไม่ควรทำก็เลิกไปเลย

เราต้องทรมานตัวเอง ในเรื่องทำตามกิเลสตัณหามาแต่ก่อนนั้น
เดี๋ยวนี้ต้องงดแล้ว ต้องเชื่อพระพุทธเจ้าแล้ว
เพราะว่าเชื่อกิเลส ตัณหาที่มันมายุแหย่แส่ส่าย
อะไรต่ออะไรสารพัดสารเพมันทุกข์ทั้งนั้น
ทีนี้ต้องเลิกเชื่อกิเลส ตัณหาเสียทีเถอะ
มาเชื่อพระพุทธเจ้า พระธรรมเจ้า พระสังฆเจ้า
ที่ตนจะต้องฝึกด้วยความเอาใจใส่ให้เป็นพิเศษให้ได้
ทุกๆ ขณะทีเดียว