tactic การปฏิบัติเกี่ยวกับ "ตัวรู้" มีอยู่ 2 วิธีครับ

อย่างหนึ่งคือการ "ตั้งตัวรู้" แยกจากอารมณ์ให้ชัดๆ ก่อน
แล้วตามรู้ความเกิดดับของอารมณ์ จนจิตปล่อยวางอารมณ์
จึงเข้ามาพิจารณาทำลายความยึดในตัวรู้อีกชั้นหนึ่ง
วิธีนี้มีข้อดีคือทำง่าย และสามารถน้อมไปทางอภิญญาได้ง่าย
แต่มีข้อเสียคือ ถ้าไม่มีผู้แนะนำที่ดี อาจจะหลงไปยึดตัวรู้ไว้ไม่ปล่อย
สงวนรักษายิ่งกว่าจงอางหวงไข่

อีกวิธีหนึ่งไม่มีการตั้งตัวรู้ขึ้นมา
แต่เมื่อจิตรู้อารมณ์อันใด เช่นเห็นความอึดอัด ความโกรธ ความไหวยุกยิกในอก
ก็รู้อารมณ์อันนั้นไปเลย โดยไม่แยกตัวรู้ออกมาตั้งอยู่ต่างหาก
(ไม่ใช่รู้แบบเอาจิตไปจดจ่อเพ่งแช่เข้าไปที่อารมณ์นั้นนะครับ
เพราะการเพ่งตัวรู้ ก็เป็นสมถะ ส่วนการเพ่งอารมณ์ ก็เป็นสมถะอีก)
แต่ให้รู้อารมณ์ แล้ว "รู้ความรู้ตัว" ที่ซ้อนอยู่กับอารมณ์นั้นอีกทีหนึ่ง
คล้ายๆ กับเรารู้อากาศตรงหน้าเรา
แล้วสามารถจำแนกได้ว่า ตรงหน้านี้ประกอบด้วย อากาศ+ช่องว่าง

ทั้งสองแบบความจริงก็คือการจำแนก
ตัวเรา -------> (รูป + นาม) -------> (รูป + จิต + เจตสิก)
อันเป็นการก้าวเข้าสู่วิปัสสนาญาณที่เรียกว่า นามรูปปริจเฉทญาณ
เพียงแต่ใช้ tactic ที่ต่างกันเท่านั้น

วิธีหลังมีข้อดีคือ ไม่ต้องไปทำลายตัวรู้ในภายหลัง
แต่ข้อเสียคือ ทำยาก ครับ
[30 มี.ค. 2542]