การเจริญวิปัสสนานั้น ท่านให้รู้สภาพธรรมหรือปรมัตถธรรม
ที่กำลังปรากฏตามความเป็นจริง
และคำว่ารู้ตามความเป็นจริงนั้น หมายความว่า
อะไรปรากฏให้รู้ได้ ก็รู้ตามนั้น
ไม่จำเป็นต้องรู้ความจริงทั้งหมด เพราะเรายังไม่สามารถจะรู้ความจริงทั้งหมดได้

เช่นเราถูกด่า มารู้ตัวเอาตอนที่โกรธแล้ว อย่างนี้ก็ยังใช้ได้
ไม่ต้องถึงขนาดรู้ตั้งแต่เสียงกระทบหู แล้วรู้ว่าจิตไหวตัวขึ้นจากภวังค์
อันนั้นเป็นความจริงในกลไกการทำงานของจิต แต่เกินกว่าสติปัญญาเราจะรู้ได้ตอนนี้
ตรงนี้ไม่รู้ก็ไม่เป็นไร ขอให้รู้ของจริงที่ปรากฏให้รู้ได้ก็พอแล้ว

หัดใหม่ๆ ถ้าโกรธไปแล้ว 3 วัน ก็นึกได้ว่า นี่เรากำลังโกรธอยู่
อันนี้ก็ถือว่ายังดี ยังใช้ได้ เพราะขณะนี้ รู้ว่ากำลังโกรธอยู่
แต่ถ้าเมื่อครู่นี้โกรธ แต่ตอนนี้หายโกรธแล้ว
แล้วนึกได้ว่าเมื่อกี๊นี้โกรธ อย่างนี้ไม่ใช่วิปัสสนา เพราะไม่รู้อารมณ์ที่เป็นปัจจุบัน
อันนี้รวมทั้งอย่าไปคาดเดาถึงอารมณ์ในอนาคต
เช่นพอถูกด่าก็รีบจ้องที่จิต กะว่าอีกประเดี๋ยวความโกรธจะโผล่มาให้เห็น
อย่างนั้นความโกรธมักจะไม่โผล่ขึ้นมา เพราะมันเขินที่ถูกจ้อง
แล้วก็ไม่ใช่วิปัสสนาด้วย แต่เป็นการคาดเดาล่วงหน้าแล้วคอยดักดู

ดังนั้นถ้าอารมณ์ใดปรากฏก็รู้ไปเถอะครับ
ถึงจุดหนึ่งสติจะไวขึ้น ถึงขนาดปกติก็รู้ตัวอยู่ เห็นจิตสงบ เบิกบาน ว่างอยู่เฉยๆ
พอถูกด่าจิตไหวตัวขึ้นก็รู้ แล้วความไหวก็ดับไป ความโกรธไม่เกิดขึ้นเอง
โดยไม่ต้องไปคอยจ้อง จ้องมากๆแรงๆ ใช้ไม่ได้หรอกครับ
(ตรงจุดที่รู้อย่างพอดีๆ ไม่เพ่งและไม่เผลอ เป็นปัจจุบันนั้น
อธิบายยากครับ ต้องหัดทำเอาเอง จนรู้ว่า ความพอดีอยู่ตรงไหน)

8 มิ.ย. 2542 / 20:10:54 น.